Stalen kozijnen en overal enkel glas. Het gerechtsgebouw in Zaandam was allesbehalve energiezuinig en bleef steken bij energielabel E. Een ingrijpende renovatie was nodig. ‘Alleen het casco is blijven staan.’
Beeld: Diederik van der Laan/RVB
Gerechtsgebouw Zaandam.
‘Het pand is in de jaren 80 gebouwd en sindsdien is er eigenlijk niet veel veranderd. Het opkrikken van het veel te lage energielabel stond in de renovatie voorop’, zegt Paola Steijger, projectmanager bij het Rijksvastgoedbedrijf (RVB).
Label A+++
Panden met label E verbruiken veel energie. ‘Deze panden houden ’s winters de warmte minder goed vast. ’s Zomers warmt het er juist veel sneller op.’ Het RVB kreeg van de Raad voor de Rechtspraak de opdracht om het pand weer helemaal bij de tijd te brengen. ‘Het project sluit aan bij de vastgoedstrategie van het Rijk en bij onze Routekaart verduurzamen (een klimaatneutrale en circulaire vastgoedportefeuille in 2050, red.) om het pand in Zaandam naar label A+++ op te waarderen.’
Beeld: Diederik van der Laan/RVB
Projectmanager Paola Steijger.
‘Alles nieuw’
Het gerechtsgebouw stamt uit 1981 en heeft een voor die tijd kenmerkende oranje kleur. ‘Tijdens de renovatie is alleen het casco blijven staan. Voor de rest is alles nieuw. De binnenkant is bijna volledig ontmanteld geweest. Dit zijn nogal ingrijpende veranderingen aan de gevel. Alles is gedaan met respect voor de oorspronkelijke architectuur en het aanzicht van het gebouw.’
160 millimeter steenwol
Volgens Steijger is de gevel vaak de zwakste plek. ‘Om het pand in Zaandam op te waarderen, hebben we allerlei specialisten ingevlogen. Een bouwfysicus heeft zich nadrukkelijk gericht op de buitengevel. Uit zijn onderzoek kwam naar voren dat de gevel nauwelijks was geïsoleerd.’ Omdat hier veel winst viel te behalen, heeft de gehele gevel een isolatiepakket gekregen van 160 millimeter steenwol. ‘Dat levert in één klap veel energiebesparing op. Ook hebben we de vloer en het dak meteen geïsoleerd.’ De stalen kozijnen hebben plaats gemaakt voor hoogwaardig isolerend aluminium. De vaste delen van de ramen hebben HR+++ beglazing, de draaiende delen HR++.
Beeld: Diederik van der Laan/RVB
Het pand is nu voorzien van HR+++ beglazing.
Elektrische auto’s
Verder heeft het pand nu een warmtepomp, LED-verlichting, en 45 zonnepanelen op het dak. Verwarmen en koelen gebeurt met energiezuinige klimaatplafonds. ‘Er waren plannen voor de plaatsing van een accu om de effecten van netcongestie op te vangen. Later gaf de netbeheerder aan dat het pand genoeg stroom zou kunnen krijgen. ‘In de tussentijd was de infrastructuur voor de accu al aangebracht. Geen probleem. Deze kabels zullen in de toekomst dienen voor het opladen van auto’s bij de rechtbank.’
De verouderde lichtstraten zijn volledig vervangen. 
De warmtepomp is op het dak geplaatst.
Verdiepingen omgedraaid
De renovatie is aangegrepen om de indeling van het pand om te gooien. Steijger : ‘De zittingszalen bevonden zich voorheen bovenin. Qua veiligheid is het veel handiger als bezoekers niet langs kantoren van medewerkers en rechters hoeven om bij de zaal te komen.’ Daarom zijn de kantoren en het archief op de benedenverdieping vervangen door drie zittingszalen.
Ook de beveiligingsinstallaties zijn in één moeite door aangepakt. ‘De scanstraat aan de voorkant is gemoderniseerd. En het beveiligde circuit voor het uitwisselen van data met andere rechtbanken is bij de tijd gebracht.’
Beeld: Diederik van der Laan/RVB
Een zittingszaal in het gerenoveerde gerechtsgebouw.
Rechtbank in najaar weer open
Na anderhalf jaar vinden vanaf november weer kantonrechtszaken plaats op de locatie in Zaandam. ‘Dat zo’n grote opwaardering van een oud pand is gelukt, is heel erg bijzonder’, zegt Steijger. ‘De ingrijpende renovatie is relatief snel verlopen. Dat is te danken aan de inspanningskracht van en de prettige samenwerking met het hele team. Nu is het zaak om al het meubilair in te huizen. Daarna kan de kantonrechter weer jaren volop gebruik maken van het comfortabele en hoogwaardige pand.’