Het Herman Gortercomplex in Utrecht wordt volledig in gebruik genomen dankzij een accupark dat piekverbruik opvangt en de overbelasting van het stroomnet vermindert. ‘Netcongestie vroeg om een andere aanpak dan gebruikelijk.’
Beeld: RVB
Luchtfoto van het Herman Gortercomplex vlakbij treinstation Utrecht Centraal.
Ondanks een volledige aansluitstop van woningen en bedrijven op het elektriciteitsnetwerk in Utrecht, kan de verbouwing van het Herman Gortercomplex (HG) komend jaar worden afgerond. Dankzij een nieuw accupark kan het rijkskantoor alsnog volledig in gebruik worden genomen. Tijdens piekmomenten leveren de accu’s extra energie aan het gebouw.
Ook is het zogenoemde contractvermogen bijna gehalveerd door de komst van het accupark. Dat betekent dat de maximale hoeveelheid stroom die van het net wordt afgenomen, een stuk lager is, waardoor er meer ruimte vrijkomt op het net. ‘De contractaansluiting kon niet verzwaard worden door beperkte netcapaciteit (netcongestie, red.)’, vertelt Dagmar Spee, projectmanager van het Herman Gortercomplex bij het Rijksvastgoedbedrijf (RVB). ‘Om die reden zijn op twaalf parkeerplaatsen grote zeecontainers geplaatst met daarin accu’s. Het gebouw wordt vervolgens aangesloten op die accu’s.’
Beeld: Nadine van den Berg/RVB
Dagmar Spee, projectmanager van het Herman Gortercomplex bij het Rijksvastgoedbedrijf, bij het accupark op het binnenterrein (foto’s gemaakt door Nadine van den Berg – beeld RVB)
Piekuren
‘De netcongestie vroeg om een andere aanpak dan gebruikelijk’, legt Spee uit. ‘Samen met onze ontwikkelende bouwer, Dura Vermeer Bouw en Vastgoed Hengelo, hebben we gezocht naar een oplossing waarmee het Herman Gortercomplex toch volgens planning in gebruik kan worden genomen. Het accupark speelt daarin een onmisbare rol.’
‘Het is in dit geval een voorziening om het tekort wat je hebt tussen je contractaansluiting en de benodigde stroom op te vangen tijdens een piekmoment. Bijvoorbeeld in de ochtend wanneer alle computers en koelmachines rond hetzelfde tijdstip worden aangezet. Dan heb je vaak piekverbruik in je stroom.’
Beeld: Nadine van den Berg/RVB
Accupark op binnenterrein van het Herman Gortercomplex (foto’s gemaakt door Nadine van den Berg – beeld RVB)
Netcongestie
‘Het probleem is niet dat er onvoldoende stroom beschikbaar is in Nederland’, zegt Spee. ‘Maar het kan gewoon niet worden getransporteerd naar de aansluitingen. Het onderliggende net heeft onvoldoende capaciteit. Het is net als een snelweg. Je kan er een beperkte hoeveelheid auto’s op kwijt, want anders ontstaat file. Dat is eigenlijk netcongestie: een ontzettend lange file van al die stroom. Stroom is natuurlijk niet eeuwig houdbaar, dus je kunt het ook niet zomaar even bufferen. Ja, tenzij… je dus een accupark hebt.’
Opladen van accu’s
De accu’s worden overdag via zonnepanelen bijgeladen met de niet-gebruikte opgewekte stroom. Wanneer de accu’s overdag onvoldoende zijn opgeladen, bijvoorbeeld tijdens de winterse periode, dan wordt in de nacht bijgeladen met netstroom. ‘Op dat moment hebben we namelijk toch niet het volledige contractverbruik nodig voor het primaire proces. Zo zorgen we ervoor dat er altijd voldoende stroom aanwezig is in de accu’s tijdens de pieken in stroomverbruik’, zegt Spee.
De zonnepanelen staan op de daken van het HG-complex. Daarnaast komt er een overkapping op het binnenterrein te staan. ‘Een grote constructie waaronder we ook een aantal fietsenstallingen en parkeerplaatsen realiseren. Tegelijkertijd gebruiken we deze groendakconstructie voor het dragen van de zonnepanelen.’
Beeld: RVB
Overzichtsfoto Herman Gortercomplex (HG5).
DBM&E-contract
Binnen het DBM&E-contract (Design, Build, Maintain & Energy, red.) zijn Dura Vermeer Bouw en Vastgoed Hengelo verantwoordelijk voor ontwerp, realisatie, onderhoud en energievoorziening van het complex. Daardoor werken het RVB en Dura Vermeer gedurende de volledige looptijd nauw samen aan een betrouwbare energievoorziening. Het accupark is eigendom van het Rijksvastgoedbedrijf, maar Dura Vermeer blijft verantwoordelijk voor beheer, onderhoud, monitoring en het energiemanagementsysteem dat het laden en ontladen van de accu's aanstuurt.
Grootschalige renovatie
Het Herman Gortercomplex beslaat in totaal zo’n 40.000 vierkante meter kantoorruimte voor ongeveer 2.500 rijksambtenaren die voor Justitie en Veiligheid werken. Een groot deel van het rijkskantoor is per 11 mei 2026 in gebruik genomen als rijksvergadercentrum. Een centrale plek in Nederland om te kunnen vergaderen voor groepen van 8 tot 60 personen.
Het complex bestaat in totaal uit drie gebouwen. De twee huurpanden, HG55 en HG75, zijn helemaal vernieuwd tijdens fase 1 van het project en in 2024 in gebruik genomen, met een eigen accupark. HG5 wordt momenteel in fase 2 gerenoveerd en krijgt een eigen energiepark. De oplevering is gepland in april 2027, geeft Spee aan. ‘Waarschijnlijk wordt het pand rond de zomer 2027 volledig in gebruik genomen. De ervaringen met het gebruik van het energiepark uit de eerste fase zijn positief. Dit heeft ons het vertrouwen gegeven om in fase 2 eenzelfde oplossing te realiseren.’
Verduurzaming
Naast het accupark wordt het gebouw ingrijpend verduurzaamd. Het complex krijgt onder meer een eigen warmtekoudeopslagsysteem, zonnepanelen en een volledig elektrische energievoorziening. ‘Ook bijzonder aan dit project is het binnenstedelijk verbouwen’, zegt Spee. ‘Je hebt bijna geen grond om het gebouw heen die je kunt gebruiken. Het hele binnenterrein van HG is in handen van onze buren. Hier hebben we gelukkig nog net een stukje grond kunnen vinden om het accupark tijdelijk te mogen plaatsen.’