Meeuwen kunnen in het voorjaar het leven domineren in de Nieuwe Haven van de Koninklijke Marine in Den Helder. ‘Tijdens het broedseizoen in april en mei zorgen ze met kabaal, duikvluchten en agressie tegen medewerkers voor flinke overlast.’
Beeld: John van Helvert/RVB
Irene Oerlemans bij meeuwenhub
‘Meeuwen vallen soms onderhoudsmedewerkers aan. Dat kan levensgevaarlijk zijn’, vertelt terreinbeheerder Irene Oerlemans van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB). ‘Bijvoorbeeld als iemand door de schrik zijn evenwicht verliest en valt. Ze veroorzaken vervuiling, stank en verstoppingen in de afvoeren. Ook beschadigen ze luchtbehandelingsinstallaties op de platte daken van het 400 hectare grote haven- en bedrijvencomplex,’ zegt Oerlemans.
Gedoogdak
Het probleem gaat niet vanzelf weg. ‘Meeuwen zijn honkvast. Generatie na generatie broedt op dezelfde plek. Een structurele oplossing was nodig.’ Daarom ontwikkelde het RVB samen met Defensie een gedoogdak. ‘We hebben een speciaal dak ingericht met nestkasten voor meeuwen: de meeuwenhubs. Hier kunnen de beschermde vogels ongestoord broeden.’
Veilige broedplek
‘Ze voelen zich hier veilig’, aldus Oerlemans. ‘De hoekige huisjes vormen dé ideale broedplek voor de meeuw. Meeuwen broeden graag tegen obstakels aan en de hoekige vorm biedt bescherming tegen dieren die het gemunt hebben op de eieren. Bovendien camoufleert het grind de eieren. Daardoor kiezen ze voor het gedoogdak in plaats van andere daken.’
Beeld: John van Helvert/RVB
Irene Oerlemans en Johan Stoelwinder (Anticimex) op het gedoogdak
Valk
‘Om die keuze voor het gedoogdak te versterken, vliegt een valk in het voorjaar wekelijks over ‘verboden’ daken. Dit zijn daken waar Defensie liever geen meeuwen ziet. De valk is een natuurlijke afschrikking. Dus juist in de periode dat de meeuw op zoek gaat naar geschikte nestlocaties vliegen wij over met de valk. We zien dat de overlast afneemt op plekken waar we de meeuwen niet willen. Ook heeft het RVB netwering gespannen over deze ‘verboden’ daken. Hiermee voorkomt het RVB dat meeuwen zich nestelen op gevoelige plekken, zoals boven de ingang van het bedrijfsrestaurant.
Nieuwe duurzamere meeuwenhubs
‘De eerste meeuwenhubs zijn inmiddels toe aan vervanging. Eind vorig jaar kregen de meeuwen een nieuw onderkomen. De 76 meeuwenhubs uit 2010 maken nu plaats voor twee nieuwe varianten. Eén van hout en een andere van beton. Dit jaar komen er 25 nieuwe nestkasten bij. Samen goed voor zo’n 200 meeuwen: één koppel per hub.’
Beeld: John van Helvert/RVB
Twee meeuwenhubs
Stormvast
‘De betonnen huisjes zijn zwaarder dan hun voorgangers. Hierdoor kunnen ze stormen weerstaan zonder extra ballast. Deze meeuwenhubs kunnen 30 tot 40 jaar meegaan’, zegt Oerlemans. ‘Ze zijn duurzamer en vereisen minder onderhoud. Dat scheelt kosten en zorgt voor een langdurige oplossing.’
Natuurinclusief beheer
'Natuurinclusiviteit en Defensieterreinen gaan heel goed samen bij het RVB. We willen dat medewerkers veilig kunnen werken, zonder de meeuwen te verdrijven’, aldus Oerlemans. Met slimme oplossingen zorgt het RVB ervoor dat mens en dier elkaar niet in de weg zitten. Sinds de introductie in 2010 daalde de overlast aanzienlijk. ‘Met de extra hubs hopen we een bijdrage te leveren aan het behoud van de meeuw. Het is onze verantwoordelijkheid om natuur en beheer in balans te houden. Uit de laatste tellingen blijkt het succes. In 2025 broedden er 55 paren. In 2020 was er zelfs een piek van 90 meeuwen. We hopen dat de meeuwenpopulatie stabiliseert en misschien zelfs wel groeit door de hubs.’