Het moderniseren van atletiekbanen waar Defensie militairen opleidt, heeft de hoogste prioriteit. Het Rijksvastgoedbedrijf heeft er al drie up-to-date gebracht. Komende jaren staan er acht op de planning. ‘Een goede baan is de basis voor een fit leger.’
Beeld: Defensie
Toen Marcel Bouwmeester voor het eerst op de Defensiekazerne in Oirschot kwam, viel de atletiekbaan hem meteen op. Dat was begin 2025. De sportspecialist van het RVB zag scheuren in rode asfaltbanen en onkruid naast het hekwerk. Het terrein was ongelijk en vol obstakels. Onderhoud zou veel tijd kosten.
‘Fit for action’
Met meer budget voor Defensie is er nu ruimte voor vernieuwing en het aanpakken van achterstallig onderhoud. De hoogste prioriteit ligt bij sportfaciliteiten waar Defensie nieuwe militairen opleidt. Het RVB beheert er dertig.
‘Die baan in Oirschot was erg gedateerd’, zegt Bouwmeester nu, anderhalf jaar later, terwijl hij in het Arnhemse RVB-kantoor door oude foto’s klikt. Defensie heeft verschillende loopaccommodaties: atletiekbanen voor afstandsoefeningen en fitheidstesten, maar ook omloopbanen, waar militairen recreatief kunnen hardlopen. De loopaccommodaties zijn volgens de sportspecialist de basis. ‘Zonder goede conditie zijn militairen niet fit for action.’
Kunststof beter voor knieën
Bouwmeester werkt bij de afdeling Sport- en Trainingsfaciliteiten van het RVB. ‘We doen veel voor Defensie, maar ook voor gevangenissen.’ Hij opent een overzicht en scrolt langs klimtorens, sportvelden en hindernisbanen – van Leeuwarden tot Maastricht. ‘We hebben nu bijna 900.000 vierkante meter aan sportoppervlakte met 350 sportfaciliteiten op ruim 50 locaties.’
De atletiekbaan op de Generaal-majoor De Ruyter van Steveninckkazerne in het Brabantse Oirschot oogt na anderhalf jaar weer spiksplinternieuw. Bouwmeester opent een ander mapje met foto’s om te laten zien wat er is verbeterd. Rood asfalt maakte plaats voor blauwe banen met strakke, witte lijnen. Hij wijst naar de toplaag: volledig van kunststof. Veel beter voor de knieën en voorkomt blessures. ‘De blauwe banen maken het af. Het geeft Defensie een eigen, moderne uitstraling.’
Robotmaaier en chips
De baan heeft automatische tijdregistratie: een chip houdt ieder gelopen rondje bij. ‘Dat scheelt handwerk bij fitheidstesten. Mensen die speciaal komen turven, zijn minder nodig.’ Ook gaat onderhoud en beheer sneller. Bouwmeester wijst. ‘Kijk, hier zaten losse groenstrookjes, die moesten we met de hand maaien. We hebben die stukken opgeschoven zodat één brede groenstrook overbleef.’ Nu is het middenterrein vlak, zonder obstakels en doet een robotmaaier het maaiwerk. Beheer gaat nu makkelijker en is goedkoper.
Detailbeeld van de oude atletiekbaan. 
Detailbeeld van de nieuwe baan met betonnen afwateringsrand.
Aanpassingen voor helikopters
Bij Defensie gaat de sportaanleg met materialen die makkelijk in beheer zijn, vertelt Bouwmeester. Hij wijst naar een betonnen goot, vlak langs de baan. ‘Normaal zit hier een goot met kunststof deksel, zodat er geen blad inkomt. Maar dat gaat hier niet, als een helikopter gaat landen, vliegt het deksel zo weg.’ Daarom is een betonnen afwateringsrand aangebracht, speciaal ontworpen voor Defensiegebruik. Ook zorgt die ervoor dat regenwater wordt opgevangen in een ondergronds kratjessysteem, waarbij het water later weer infiltreert in de bodem. ‘Een mooi voorbeeld van klimaatadaptatie.’
Vaste bouwstenen
Het RVB werkt met zogenoemde bouwstenen voor sportfaciliteiten. Dat zijn vaste beschrijvingen voor elk sportobject, en dus ook loopaccommodaties. Bouwmeester opent een pdf en wijst naar plattegronden: een simpel 2,5-meter baantje, eentje met zes banen en een complete atletiekbaan. Daarachter afmetingen, soorten hekwerk, type ledverlichting en kleurenschema’s. ‘Hiermee gaan we naar een kazerne en vragen we: welke willen jullie? Dan hoeven we niet elke keer alles uit te leggen.’
De bouwstenen zorgen voor bouwversnelling en standaardisatie. ‘We hebben overal dezelfde uitstraling. Voor aannemers is het makkelijk uit te voeren, ze snappen wat ze moeten doen.’ Op de baan staan bijvoorbeeld getekende loopladders, een trainingshulpmiddel om snelheid en coördinatie te oefenen. De specificaties staan in de bouwstenen. Net als de duurzaamheidseisen, zoals klimaatadaptatie en het gebruik van energiezuinige ledverlichting boven de baan.
Doorlopende vernieuwingen
Inclusief de kazerne in Oirschot heeft het RVB al drie atletiekbanen vernieuwd, komende jaren staan nog acht op de planning. Bouwmeester: ‘De bouwstenen zorgen voor versnelling. De basis ligt klaar, we kunnen zo aan de slag.’ Bij banen die nog goed zijn, kijkt het RVB op onderdelen naar vernieuwing.
Na elke vernieuwing past het RVB de sportbouwstenen weer aan. ‘Elke keer leren we weer.’ Iets kleins: tijdens evenementen zijn er vaak toespraken op het middenterrein. Bouwmeester zag hoe militairen verlengsnoeren over de atletiekbaan trokken voor het geluid. ‘Nu hebben we een ondergronds stroompunt gemaakt. En dat nemen we weer op in de bouwstenen. Zo gaat er geen kennis verloren.’
Bij de opening van de atletiekbaan in Oirschot organiseerde de brigade op de kazerne een sportdag. Bouwmeester laat foto’s en filmpjes zien: een generaal houdt een toespraak, soldaten drukken zich op, een veteraan en bepakte militair lopen estafette. Bouwmeester: ‘Het was prachtig om militairen te zien sporten op die baan.’ Hij klikt door: geen onkruid, het gras ligt er strak bij. ‘Ja, dit is echt een verbetering.’