Defensie heeft meer dan 6 miljoen vierkante meter aan gebouwen. Inspecties van al die duizenden gebouwen op de traditionele manier is een eindeloze en kostbare klus. Dat moet anders, vindt het Rijksvastgoedbedrijf (RVB). De oplossing? Drones in combinatie met AI.
Beeld: Thomas van Oorschot/RVB
‘Fysieke inspecties kosten enorm veel arbeidskracht en tijd’, zegt Hans Heijkoop, sectiehoofd Inspecties & Instandhouding bij het RVB. ‘Ook hebben we gemerkt dat de foutmarges fors zijn. Daarom zijn we op zoek gegaan naar een manier om inspecties te automatiseren. Je moet natuurlijk rekening houden met veel eisen en formaliteiten om een Defensielocatie te betreden, laat staan om daar met een drone te vliegen.’
Oefenen bij Defensie
Bij de Bernhardkazerne in Amersfoort leren twee RVB’ers de fijne kneepjes van een drone-inspectie. Bij een van de gebouwen staan ze - met felgele veiligheidshesjes aan – ingespannen naar de lucht te staren. Zo lijkt het, maar wie goed kijkt ziet dat hun blik gericht is op een zoemende drone die heen en weer zoeft langs de gevel. ‘Geert en ik vormen een team’, zegt Richard van Looij. ‘In zes weken worden wij klaargestoomd om een drone zelfstandig te bedienen’, voegt Geert Tijs toe. ‘Het is net als je rijbewijs halen.’
Nulmeting
‘Sinds 2023 heeft het RVB een eigen vliegvergunning’, zegt Erik van den Brom, programmamanager Drones bij het RVB. ‘In opdracht van Defensie hebben we eerst een pilot uitgevoerd om meer te leren en om vliegervaring op te doen. De uitkomsten daarvan waren positief. Nu richten we ons op de tweede fase waarin we vier dagen per week vliegen. Inmiddels zijn er zo’n 100.000 foto’s van gebouwen en daken gemaakt. Uiteindelijk hebben we zo een nulmeting die de huidige staat van gevels en gebouwen perfect vastlegt.’
Beeld: Thomas van Oorschot/RVB
Erik van den Brom (links) en Hans Heijkoop.
Foto’s omzetten tot informatie
‘Maar met tienduizenden foto’s van een object kun je nog niks’, benadrukt Van den Brom. ‘Stap twee is om uit de foto’s informatie te halen over de bouwkundige staat van het pand. En alle foto’s één voor één bekijken duurt te lang.’ In de huidige tijd ligt het voor de hand om die taak zoveel mogelijk aan kunstmatige intelligentie over te laten. ‘Er bestaat zelflerende software die op foto’s vaststelt of er bijvoorbeeld sprake is van lekkage, houtrot of loslatend voegwerk. Het programma kan schade helemaal zelf detecteren. Het zou betekenen dat er veel minder menselijk handelen nodig is bij het opstellen van een inspectierapport. Op termijn zorgt dit voor een compleet nieuwe werkwijze voor het uitvoeren van inspecties.’
Tekst gaat verder onder de foto.
Geen veiligheidsrisico’s
Inmiddels raast de drone alweer over een trainingsgebouw op de Bernhardkazerne. Het gaat om een bijzondere drone die zonder GPS of satellietverbinding werkt. En die zo voldoet aan de strenge beveiligingseisen van Defensie. De camera van 64 megapixel legt het kleinste detail haarscherp vast. Een pixel op de foto is twee millimeter in het echt. Het kleine apparaat legt in mum van tijd de staat van de gevel en het platte dak perfect vast. Een klus die anders veel tijd zou hebben gekost.
Lastig bereikbare plekken
Naast de hogere snelheid en veel betrouwbaardere informatie dan handmatige inspecties, bieden drones nog een belangrijk voordeel, vindt Heijkoop. ‘Het stelt de inspecteurs in staat om op plekken te komen die normaal gesproken onbereikbaar en onveilig zijn. Denk aan een hellend dak dat in verval is en nodig vervangen moet worden. Normaal gesproken zijn er veel veiligheidsmaatregelen nodig voor inspecties met een hoog risico. Met drones besparen we veel tijd en geld omdat er geen aanvullende veiligheidsmaatregelen nodig zijn. Bovendien krijgen we een veel completer beeld van de staat van een pand omdat we elk hoekje en gaatje in beeld kunnen krijgen. Ook keuringsstickers die vaak op lastig bereikbare plaatsen zitten, nemen we meteen mee.’
Tekst gaat verder onder de foto.
Bredere inzet van drones
Heijkoop wil het gebruik van drones veel breder inzetten. ‘Binnen de huidige vergunning mogen we niet vliegen in bevolkt gebied. Dat betekent dat het inspecteren van rijkskantoren - die vaak in steden liggen - fysiek moet en traag verloopt. Ook willen we buitenruimten en terreinen van Defensie geautomatiseerd inspecteren, net als de binnenkant van gebouwen met een LiDAR-scan. Deze scan schiet laserpulsen naar de omgeving die vervolgens terugkaatsen. Zo ontstaat een 3D-puntenwolk van de binnenruimte.’ Volgens Heijkoop zijn deze ontwikkelingen hard nodig. ‘Alleen met innovatieve toepassingen kunnen we de vraag van onze klanten sneller en beter aan. Dit is de toekomst.’