Er is een nieuwe versie van het Ruimteboek, waarin standaarden voor de inrichting van rijkskantoren zijn vastgelegd. Ook brengt het RVB een werkboek uit voor het ophalen van specifieke gebruikerseisen. ‘Hierdoor kunnen we nog sneller en efficiënter werken.’
Beeld: © Foto: Lucas van der Wee / Cepezed/Fokkema
Rijkskantoor de Knoop, Utrecht.
In de vierde versie van het Ruimteboek van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) zijn de standaarden voor rijkskantoren nog verder uitgewerkt. ‘Het Ruimteboek blijft een document in ontwikkeling’, vertelt Marije den Hollander, coördinator rijkskantoren en huisvestingsadvies. ‘Omdat we er nu actief mee werken in de projecten, krijgen we feedback terug uit de praktijk. Ook nemen we nieuwe ontwikkelingen mee. Bijna alle bouwstenen zijn in deze versie bijgewerkt.’
Het Ruimteboek beschrijft in detail welke ruimten en voorzieningen standaard onderdeel zijn van een rijkskantoor en welke functionele en ruimtelijke eisen daarbij horen. Van werkplekken en vergaderruimten tot de entree en pantry. Daarmee is het boek uitgegroeid tot één gezamenlijke bron die ingezet kan worden in het gesprek met de facilitaire dienstverleners, gebruikers, architecten en bouwpartijen. ‘Daar zijn we erg blij mee’, aldus RVB-huisvestingsadviseur Dieter Beijersbergen.
Vitaliteitsplein
Inhoudelijk is het boek nu op meerdere punten verbeterd sinds de versie van januari 2025. Zo is er een vitaliteitsplein geïntroduceerd. ‘Als Rijksoverheid hechten we veel waarde aan medewerkers die gezond en fit zijn, Alle ruimtes die de vitaliteit van de medewerkers raken zijn beter uitgewerkt’, vertelt Den Hollander. ‘De stilteruimtes bijvoorbeeld, dat zijn nu individuele ruimtes geworden, bedoeld voor meditatie, gebed of ontspanningsoefeningen. Het was een gemeenschappelijke ruimte, maar dat werkte eigenlijk niet.’
Ook het rijksontmoetingsplein is verder uitgewerkt, met aandacht voor ontmoetingsplekken en horeca. Voorzieningen zoals grab-and-go koffiekiosken maken het plein veelzijdig. ‘Daarnaast zijn alle bouwstenen voorzien van een uitstralingsniveau en hebben we met landschapsontwerpers gekeken: wat voor eisen stellen we aan de beplanting, zowel binnen als buiten?’, zegt Den Hollander. ‘Het gaat niet alleen om het gebouw, maar het gaat ook echt om de buitenruimte en de bijdrage die we hiermee leveren aan de omgeving en in de toepassing van klimaatadaptieve maatregelen.’
Beeld: © Foto: Peter Tijhuis / Beyond Space, Space Encounters
A’dam Toren, Sony Music Entertainment, Amsterdam.
Werkboek
Naast de inhoudelijke verbeteringen is ook het proces rondom de inzet van het Ruimteboek geoptimaliseerd. Zo is er een nieuw werkboek ontwikkeld voor het op maat maken van de basisbouwstenen en het in beeld brengen van afwijkingen.. Het werkboek helpt om speciale functies zoals laboratoria, hoorkamers of crisisruimtes – de zogenoemde “specials” – op een zelfde manier op te stellen.
Een belangrijk voordeel van het Ruimteboek is dat standaardonderdelen van een rijkskantoor niet steeds opnieuw ter discussie gesteld worden, legt Beijersbergen uit. ‘Als je een rijkskantoor maakt, dan staat vast dat je verschillende typen werkplekken en voorzieningen nodig hebt. Dat hoef je niet meer te verzinnen. Je kunt met gebruikers letterlijk de bouwstenen op tafel leggen en zeggen: dit zijn de onderdelen van jullie gebouw. Dan kun je het gesprek voeren over wat deze organisatie écht bijzonder maakt, zoals extra beveiliging of specifieke functies.’
Tijdwinst
Naast het RVB merken ook klanten en gebruikers het effect van het Ruimteboek. Colette Mathot en Manon Bolt zijn als projectmanagers huisvesting werkzaam voor het Centrum voor Facilitaire Dienstverlening (CFD) van de Belastingdienst. Ook zij zijn als klant van het RVB erg blij met het Ruimteboek. ‘Het zorgt voor tijdwinst, uniformiteit en duidelijkheid. Omdat je nu één mooi document hebt dat je altijd kunt gebruiken als je een project gaat opstarten, om te kijken waar je allemaal rekening mee moet houden. En daarnaast om te gebruiken in de afstemmingen met de gebruikers. Voorheen waren er ook wel documenten, maar dan moest je alle informatie bij elkaar gaan zoeken.’
Beeld: © Beeld: Absent Matter 2025 / Studio Prototype/Hollandse Nieuwe
Rijkskantoor Avenue Céramique, Maastricht.
Het Ruimteboek wordt inmiddels ook gebruikt in uitvragen aan de markt. Architecten en aannemers weten daardoor precies wat er verwacht wordt. Om te zorgen dat in de projecten altijd met actuele gegevens wordt gewerkt, zijn de bouwstenen uit het Ruimteboek opgenomen in de RVB-vraagspecificatie. Hiermee geeft het RVB opdracht aan de markt om het project te ontwerpen en realiseren. ‘Dit maakt het gesprek veel makkelijker, omdat iedereen dezelfde basis heeft’, zegt Beijersbergen.
Met komende releases voor Defensie en de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), begin dit jaar, groeit het Ruimteboek uit tot een breed inzetbare standaard. ‘Het is een vast product geworden van het RVB waarmee we een nieuwe werkwijze hebben neergezet’, zegt Den Hollander. ‘Maar misschien nog wel het meest belangrijk: het is samen met onze partners ontwikkeld en daarmee een product van iedereen geworden. We spreken een gezamenlijke taal en dat levert tijdwinst op.’