De nationale boekencollectie moet oneindig mee. Extra brandveiligheid is daarom een belangrijke voorwaarde bij de bouw van het nieuwe boekenmagazijn van de KB Nationale Bibliotheek. Veiligheidsregio Haaglanden dacht mee. ‘Zelfs de verlichting hebben we beperkt om het brandrisico te verlagen.’
Beeld: © Speicherbibliothek/Ulrich Niederer
De zuurstofarme Speicherbibliothek in Zwitserland heeft veel weg van het nieuwe boekenmagazijn in Nederland
Miljoenen historische boeken, kranten en tijdschriften worden over een paar jaar opgeslagen in een nieuw boekenmagazijn in de Harnaschpolder, gemeente Midden Delfland. Het pand van de KB Nationale Bibliotheek, wordt op dit moment gebouwd. ‘De nationale boekencollectie willen we tot in de eeuwigheid bewaren’, zegt Pieter Kruithof, teamhoofd Beleid en Procesondersteuning Risicobeheersing bij Veiligheidsregio Haaglanden. ‘Het magazijn moet al die kwetsbare documenten beschermen. Je wil niet dat een brand alles vernietigt. Ook het blussen van een brand brengt schade toe aan documenten.’ Daarom betrok het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) de veiligheidsregio bij het ontwerpproces van de bouw. Kruithof: ‘Om de brandveiligheid zoveel mogelijk te verzekeren, nemen we maatregelen die volgens de wet niet eens verplicht zijn. Dat maakt dit project uniek.’
Geen zuurstof
Dé manier om branden te voorkomen is om vuur bij de bron aan te pakken. En wat is een belangrijke voedingsbron voor vuur? ‘Zuurstof’, zegt Kruithof. ‘Als je wilt uitsluiten dat er brand ontstaat, dan is een zuurstofarm magazijn de oplossing.’ Om die reden is in het ontwerp van het pand een zuurstofreductiesysteem opgenomen. Een slimme meter houdt steeds bij wat het zuurstofgehalte in de ruimte is. Wanneer deze de grenswaarde bereikt, dan treedt een grote generator in werking. Deze pompt zuurstof uit de afgesloten ruimte en voegt stikstof toe. Zo is het zuurstofgehalte in het magazijn altijd onder de 16,8%. Kruithof: ‘Onder deze omstandigheden is het vrijwel onmogelijk dat er brand ontstaat. Een lucifer aansteken in het magazijn lukt dan niet eens.’
Beeld: Beeld: RVB/Office Winhov
Impressie van het boekenmagazijn KB nationale bibliotheek
Robots
Door het lage zuurstofniveau kunnen mensen niet zomaar het magazijn ingaan. ‘Dat hoeft ook niet’, zegt Kruithof. ‘Het magazijn heeft namelijk een volledig geautomatiseerd sorteringssysteem met robots. Alleen een monteur moet heel af en toe naar binnen. Hierdoor zijn er minder lampen nodig. Daar komt bij dat verlichting een risico is voor het ontstaan van brand. Om dezelfde reden is zelfs de noodverlichting beperkt.'
Beeld: © Speicherbibliothek/Ulrich Niederer
De Speicherbibliothek in Zwitserland
Zonnepanelen en isolatie
Het nieuwe pand van de KB zal energieneutraal zijn. Om dat doel te bereiken krijgt het pand zonnepanelen en isolatiemateriaal. Dit maakte Kruithof alert. ‘In zeldzame gevallen raken zonnepanelen oververhit en ontstaat er brand. De combinatie met het brandbare isolatiemateriaal waar de panelen op staan, brengt een groter brandrisico met zich mee.’ Kruithof is het gesprek aangegaan over de materiaalkeuze. ‘De opbouw van het dak is aangepast. Op de brandbare isolatielaag komt nog vijftig millimeter onbrandbare isolatie. Daarnaast is de dakbedekking gewijzigd naar bitumen. Dat is een stroperige op aardolie-gebaseerde vloeistof waarmee we het brandrisico op het dak flink terugbrengen.’
Brandveilige fietsenstalling
Niet alleen het magazijn heeft de aandacht van Kruithof. ‘Het pand van KB Nationale Bibliotheek krijgt een kantoorruimte waar natuurlijk wél zuurstof is. We moeten leven met de kleine kans dat daar wel brand kan ontstaan. Deze ruimte krijgt de gebruikelijke brandpreventie, zoals brandhaspels.’
Zelfs de fietsenstalling vormde discussie in het bouwplan. ‘Het leek KB Nationale Bibliotheek erg fijn om elektrische fietsen in het pand te stallen en meteen op te laden. Wij hebben de vraag gesteld of dit wel verstandig is. Er is altijd een kleine kans dat accu’s en laders oververhit raken.’ De ingreep is simpel. ‘Door de fietsenstalling los van het magazijn te halen, zijn de risico’s enorm beperkt’, voegt Kruithof toe.
Voorbeeld voor brandweer
Kruithof ziet dat het RVB een flinke stap extra zet dan wat wet- en regelgeving vraagt. ‘Zoals het RVB het magazijn nu bouwt, zijn er zoveel mogelijk brandrisico’s uitgehaald.’ De hoge eisen rondom brandveiligheid maakt het ook voor het RVB een bijzonder project. ’Doordat de Veiligheidsregio Haaglanden vroegtijdig is betrokken en de lijntjes kort waren, verliep de onderlinge afstemming soepel. De wijze waarop is nagedacht over brandveiligheid maakt dit project echt uniek. Veiligheidsregio Haaglanden maakte dat in deze vorm niet eerder mee. Voor de brandweer is dit een voorbeeldproject waar we veel van leren en dat we vaker gaan gebruiken.’