Veenhuizen, Hoofdweg 120

Het Rijksvastgoedbedrijf heeft veel eigendom in Veenhuizen, zoals agrarische gronden, bosgronden en gebouwen met de status rijksmonument in een beschermd dorpsgezicht. Samen met de gemeente en de provincie  willen we de locatie, met oog op de mogelijke UNESCO werelderfgoedstatus, kwalitatief in stand houden. Zo mogelijk met een nieuwe eigenaar die  in de rol van  ‘gebiedsregisseur’ moet zorgen voor activiteiten die een bijdrage leveren aan het gebied.

Luchtfoto gevangenisdorp Veenhuizen, gesticht in 1823 door de Maatschappij van Weldadigheid voor de heropvoeding van bedelaars en landlopers.

Beeld: Siebe Swart

Kenmerken project

  • Adres: Hoofdweg 120, 9341 BL Veenhuizen (gemeente Noordenveld)
  • Perceelgrootte: circa 1.350 hectare; waarvan ongeveer 945 ha bos- en heidegrond, 275 ha landbouwgrond, 80 ha infrastructuur en 50 ha vastgoedgebonden grondgebruik.
  • Monument: Diverse rijksmonumenten, het dorp Veenhuizen is beschermd dorpsgezicht

Huidige ontwikkelingen

Er zijn  gebouwen en gronden verkocht. Delen van het terrein verhuren we of geven we een (tijdelijke) invulling. Zo verhuren we delen van het terrein aan de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) waaronder de Esserheem gevangenis en Norgerhaven en verpachten we landbouwgronden aan agrariërs. Ook is er een  kaasmakerij, het gevangenismuseum, een hotel, een ecologische boerderij en diverse horecabedrijven. Daarnaast vinden er evenementen plaats, sommige met nationale uitstraling, zoals de voorstelling 'Het Pauperparadijs'. Deze ontwikkelingen bestendigen het gebruik en zorgen voor economie en leefbaarheid in het gebied.

Het Rijksvastgoedbedrijf oriënteert zich op haar rol als eigenaar en deels beheerder in afstemming met provincie en gemeente en sluit eigendomsoverdracht niet uit. Een  eigendomsverandering is mogelijk als de  nieuwe eigenaar zich onderscheidt als ‘gebiedsregisseur’ en  professioneel is in de omgang met de monumentale status en samen met de gemeente, de provincie en het Rijksvastgoedbedrijf zoekt naar activiteiten die een bijdrage leveren aan het gebied.

Geschiedenis

Het was de visionaire generaal Johannes van den Bosch die in de 19e eeuw toenmalige maatschappelijke problemen aanpakte met voor die tijd vernieuwende sociaaleconomische concepten. Hij nam het initiatief voor de oprichting van de Maatschappij van Weldadigheid. Mensen uit de lagere klassen, waaronder zwervers en landlopers, kregen in de koloniën Veenhuizen en Frederiksoord/Wilhelminaoord arbeid, onderdak en onderwijs aangeboden. Aanvankelijk vrijwillig, later gedwongen en met harde hand. Voor die koloniën werd ‘woeste’ grond ontgonnen en zo ingericht en bebouwd dat ook in ruimtelijk opzicht de opvoedende en corrigerende gemeenschap tot uitdrukking kwam, met rechte lanen en de ‘gestichten’ in een vierkant om het terrein (carrévorm). Het gebied en het dorp werden volledig zelfvoorzienend ontworpen en ingericht.

Unesco

Veenhuizen heeft samen met de andere voormalige koloniën van Weldadigheid in Nederland en België bij de UNESCO de Werelderfgoedstatus van Veenhuizen aangevraagd. Hierover komt in 2018 uitsluitsel. Deze aanvraag heeft veel positieve aandacht voor Veenhuizen. Om blijvend aanspraak te kunnen maken op die status moeten de kwaliteiten van Veenhuizen in stand worden gehouden, ook in de situatie waarin het Rijk zich nog verder terugtrekt.

Locatie

Veenhuizen, Hoofdweg 120