Verhalen

Projectcoördinator Veilig werken op hoogte Pascal Delsing

Pascal Delsing is projectcoördinator Veilig werken op hoogte (VWoH) bij het Rijksvastgoedbedrijf. Vandaag bezoekt hij het Muiderslot. Wat moet hier worden aangepast zodat medewerkers bij onderhoud en reparatie aan bijvoorbeeld de daken of goten, geen gevaar lopen?

Op de voet, Muiderslot

De cijfers tonen de noodzaak van een programma als Veilig werken op hoogte aan. Elk jaar overlijden er in Nederland 18 werknemers door een val van hoogte. Meer dan 1200 mensen belanden na een val onder werktijd in het ziekenhuis, vaak met blijvend letsel. Delsing: ‘Als eigenaar zijn we ervoor verantwoordelijk dat mensen hier veilig kunnen werken.’

Achter de coulissen

Delsing studeerde bouwkunde en werkte meer dan 10 jaar vanuit een bouwkundig adviesbureau, voornamelijk voor de Nationale Politie en sinds minder dan een jaar bij het Rijksvastgoedbedrijf. ‘Mijn hart ligt bij bijzondere gebouwen en die heeft het RVB volop.’ Hij komt vaak ‘vol adrenaline thuis’, zegt Delsing. ‘Ik kom voor mijn werk overal achter de coulissen. Ik ben op paleizen geweest en laatst stond ik op het Binnenhof en de zolder van het Rijksmuseum. Dat is toch prachtig?’

Op pad met Pascal Delsing

Op de voet, Muiderslot

12.00 uur: Disney

Na aankomst bij het Muiderslot staat Delsing duidelijk te genieten van de aanblik die het kasteel biedt. Het is een kasteel uit een sprookje: robuust en romantisch, met torens op de hoeken, een binnenplaats, een slotgracht en een ophaalbrug. Historicus Maarten van Rossum zei ooit: ‘Walt Disney zou hier zeer tevreden over zijn geweest’. Delsing: ‘Dit is één van de top-10 monumenten van Nederland.’

Op de voet, Muiderslot

12.15 uur: Mockup

De aanpak van het Muiderslot bevindt zich nog in de ontwerp studiefase. Om goed te kunnen beoordelen hoe de mogelijke ingrepen uit zullen pakken, zijn er twee mock-ups gemaakt: schaalmodellen van de schuine dakvlakken en nokken van het Muiderslot. Moeten er monnikskappen of haken op het dak worden aangebracht? Of werkt een compleet nieuwe nok-rail beter? Hoe is de kwaliteit van de dakhaken die nu in het kasteeldak zijn verankerd?

Op de voet, Muiderslot

Het voordeel van zo’n mock-up is duidelijk. ‘Ik sta liever hier op de begane grond te kijken dan dat we allemaal het dak op moeten’ zeggen slotbewaarder Roeland van der Mijn en zijn adjunct, Martijn van As.

Op de voet, Muiderslot

Risico-inventarisatie

Het RVB laat RI&E (risico inventarisatie- en evaluatie) rapportages van alle panden maken. Wat moet er gebeuren zodat mensen volgens de normen van de Arbowet veilig op hoogte kunnen werken? Delsing: ‘Die uitkomsten bespreken we natuurlijk met de gebruiker, maar er kijken veel meer mensen mee. Onze eigen mensen van T&P, Architectuur en Techniek, Expertisecentrum techniek, specialisten van Technisch Beheer en waar nodig het Atelier Rijksbouwmeester.

De RCE (Rijksdienst Voor Cultureel Erfgoed) verandert liefst zo weinig mogelijk om het aanzien van een monument niet aan te tasten. Voor ons is dat onbespreekbaar: veiligheid staat voorop.’ Constructief veilig, zonder afbreuk te doen aan de esthetische kwaliteit van een object: om die combinatie gaat het. De aanpak van Slot Loevestein is net afgerond, het Mauritshuis en de Raad van State zijn ook al aan de beurt geweest: ‘Dat laatste was een stuk eenvoudiger, want het Mauritshuis heeft een plat dak.’ Delsing werkt binnen dit project aan ‘alle paleizen en musea’. ‘Maar elk gebouw is uniek, voor elk object worden dus passende oplossingen bedacht.’

Op de voet, Muiderslot

Kunstcollectie beschermen

Het leien dak is er best ‘redelijk’ aan toe, zeggen de slotbewaarder en zijn adjunct. ‘Maar een flinke storm, een brok ijs dat van een vliegtuig valt: dat soort externe factoren die het dak kunnen beschadigen, heb je niet in de hand.’ En dan moet reparatie snel plaatsvinden: ‘Een scheve lei kan lekkage veroorzaken. We hebben hier binnen een kostbare collectie kunst. Je wilt niet dat een 17e-eeuwse Gerard van Honthorst ineens onder een lekkend dak hangt.’

Op de voet, Muiderslot

12.30 uur: Plaatje

Het kasteel is een plaatje. Wie goed kijkt, ziet her en der de dakhaken zitten. Op zich lijken die veilig te zijn, maar de bevestiging en zekering aan de binnenkant van het pand moet beter: ‘constructief aantoonbaan en navolgbaar’, zoals dat heet. Hekken plaatsen is vanuit het Arbobesluit de hoogst haalbare vorm van veiligheid, zegt Delsing. ‘Maar als het RVB daarvoor op deze objecten zou kiezen, dan gaan we als gebruiker echt heel hard schreeuwen’, zeggen de slotbewaarders.

Die hekken komen er zeker niet, zegt Delsing. ‘Esthetisch gezien kan dat natuurlijk niet, dat doet teveel afbreuk aan het monument. Het moet veiliger, maar je moet wel zorgvuldig en met respect met dit gebouw omgaan.’

Op de voet, Muiderslot

Bouwheer

Al die torentjes, dakkapellen, luiken, alle latere romantische toevoegingen, die zijn door Pierre Cuypers gedaan bij de restauratie van het kasteel eind 19e eeuw. Cuypers heeft een ontzagwekkend groot oeuvre en is natuurlijk vooral bekend als bouwheer van het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam. Delsing: ‘Pierre Cuypers is afkomstig uit Roermond, net als ik. In zijn voormalige woonhuis en atelier is nu een mooi museum gevestigd: het Cuypershuis.’

Op de voet, Muiderslot

Alleen weekenden

Het Muiderslot trok vorig jaar meer dan 137.000 bezoekers en dat aantal stijgt al jaren. Het kasteel is van 1 november tot 1 maart alleen in het weekend open voor publiek: dat is dus de beste tijd om onderhoudswerkzaamheden te plannen. ‘Als er een hoogwerker of kraan nodig is, zetten we die in het weekend zoveel mogelijk uit het zicht, om het plaatje niet aan te tasten.’

Op de voet, Muiderslot

12.50 uur: Omhoog

Omhoog moeten we, de 83 schots en scheve treden van de Westertoren op. ‘Dit is een struikeltrap’ waarschuwt de adjunct-slotbewaarder. Die van de gelegenheid gebruik maakt om Delsing te overspoelen met leuke weetjes. ‘Bewust zo gebouwd. Zodat de vijand niet snel omhoog kwam. En de trap draait rechtsom. Zodat je je met een zwaard in je rechterhand kon verdedigen tegen een aanvaller die omhoog kwam.’ Goed dat Delsing geen ridder was op dit slot: hij is linkshandig.

Op de voet, Muiderslot

12.55 uur:

Het tafelement is een indrukwekkende 14e eeuwse eikenhouten constructie, die de toren constructief ‘bij elkaar houdt’. Tegen het fraaie balkenwerk bevindt zich een opvallende plaat met een nog opvallender kunststof witte rookmelder. Hoe zit het met de esthetica híer? ‘Dit is afschuwelijk’, beaamt de adjunct slotbewaarder. ‘Maar ik wil die rookmelder hier wél hebben, natuurlijk. En zo’n plaat moet eronder, anders waait eventuele rook gewoon weg. Maar we zijn wel aan het kijken of het wat fraaier kan.’

Op de voet, Muiderslot

Gezekerd

Veiligheid voor alles: het dakluik mag pas open als je een gezekerde bodyprotector aan hebt. Delsing:‘We lopen in Nederland bij de aanpak van monumenten voorop. We ontwikkelen met dit soort programma’s nieuwe producten. We verwachten dat deze oplossingen die we hier gaan gebruiken, Europees wel navolging zullen krijgen.’

Wat zijn taak is in zo’n project?  ‘Ik stuur het proces en houd alle kikkers in de emmer. Zorg dat alle partijen waar en wanneer nodig, betrokken worden. Dat alle kennis op het juiste moment om tafel zit en iedereen vanuit z’n eigen expertise een bijdrage kan leveren aan de juiste besluitvorming.’ Het RVB is bij dit soort projecten een denktank, vindt hij.

Op de voet, Muiderslot

13.10 uur: Zolder

Kruipdoor sluipdoor gaat het via een stoffige zolder en smalle trapjes onder het dakbeschot door en zo ‘snijden we twee torens af’, zegt Van As. Hij kent het slot op z’n duimpje. De slotbewaarder kijkt wat bedenkelijk naar het fraaie schoeisel van Delsing. ‘We gaan de omloop op. Het is daar wel nat.’ Geen probleem, vindt de projectcoördinator.

We belanden in een smal en nat gootje achter de kantelen van de Oostertoren: ‘85% van het kasteel is toegankelijk voor het publiek. Maar dit deel niet.’ Kijk, dat maakt het voor Delsing net weer even bijzonderder. ‘Nog nooit geweest hier.’ Hij geniet van het uitzicht, van de bouw: de oude leien, het loodwerk, de dakkapellen en de rood-gele luiken: ‘Zo ontzettend mooi dit. Die historische uitstraling moet je echt niet aantasten.’

Op de voet, Muiderslot

13.20 uur: Ingeklemd tussen dak en kantelen

We staan ingeklemd tussen een dakvlak en de kantelen. Delsing: ‘Moet je nagaan onder welke moeilijke omstandigheden mensen dit ooit hebben gebouwd. En hoe fraai allemaal.’ Prachtig uitzicht over typisch Hollands landschap ‘en kijk hoe mooi dit lood is ingeklopt’.

Op de voet, Muiderslot

13.30 uur: Maquette

Het Muiderslot zit qua beleving ‘dichterbij de Efteling dan bij Paleis Het Loo’ omschrijft adjunct-slotbewaarder Van As de koers van het Muiderslot. Kinderen kunnen er van alles doen, waardoor het kasteel en de historie begrijpelijk worden: een harnas aantrekken, zodat ze voelen hoe loodzwaar het is. Een ridderdiploma halen. Belagers in een computerspelletje bekogelen met stenen kanonskogels. Een lansgevecht naspelen, op een bokkend paard. Delsing is zeker van plan om een keer in zijn vrije tijd terug te komen, met zijn kinderen.

Op de voet, Muiderslot

Zorgen

De gebruiker snapt de aanpak van het RVB: ‘Ik wil ook een kasteel dat niet lekt, veilig is voor bezoekers en medewerkers en bescherming biedt aan de bijzondere kunstcollectie onder ons dak. Maar het is ook een noodzakelijk kwaad en ik maak me wel zorgen over oplopende kosten voor inspecties en beheer.’

Zo’n kasteel roept bewondering en nederigheid op, vinden Delsing en Van As eensgezind. ‘Dit werd door Graaf Floris V in de dertiende eeuw gebouwd! En kijk hoe fraai het eruit ziet. Daar moet je zuinig op zijn en zo goed voor zorgen. Wij zijn slechts voorbijgangers. Dit kasteel blijft. Ook voor de generaties na ons.’