Verhalen

Programmamanager groene technologieën Merel de Lint

Merel de Lint bewaakt als programmamanager groene technologieën de voortgang van duurzame experimenten en bijbehorend budget. Bovenal stimuleert ze innovaties op het gebied van circulaire economie en energieneutraliteit. Dat doet ze van nieuwbouw tot beheer voor alle RVB-gebouwen en terreinen. Een middag op pad met De Lint. Hoe ver is de bouw van de demontabele tijdelijke rechtbank aan de Raamweg in Den Haag? En gaat het goed met de experimenten in het RWS-kantoor in Rijswijk?

Merel de Lint

De Lint is ook actief als technisch manager bij het programma verduurzaming Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). De Lint: ‘We zijn nu bezig met een aanbesteding met als doel: binnen het beschikbare budget de beste duurzame resultaten bereiken in de instellingen, kortom betere energielabels. Die variëren nu nog van F tot A.’

Op pad met Merel de Lint.

Overleg Merel met collega's

12.00 uur: Overleg op kantoor

's Maandags hebben de leden van het programma verduurzaming DJI overleg. De Lint bespreekt aan het Korte Voorhout in Den haag met programmamanager Bas Wouters en inkoopadviseur Lisa Wollenberg de laatste stand van zaken. De Lint: ‘We staan op het punt een onderzoek aan te besteden.'

'We willen weten welke maatregelen nodig zijn om de verschillende inrichtingen te verduurzamen. Bij het onderzoek zijn diverse inhoudelijke experts van kosten- tot klimaatdeskundigen betrokken. Ik borg inhoudelijk de integrale kwaliteit.’

Ad Heeman en Merel de Lint in de trein

13.20 uur: Duurzaam reizen

Na een snelle hap op station Den Haag Centraal gaat De Lint naar het meetingpoint met collega Ad Heeman: spoor 3 richting Rijswijk. Want als het kan reist ze ook duurzaam, dus met de trein. Heeman volgt De Lint binnenkort op als programmamanager groene technologieën en hoort graag de ins en outs over de testomgeving van Rijkswaterstaat in Rijswijk.

Het is één van de initiatieven in het programma groene technologieën 3.0 van het Rijksvastgoedbedrijf, dat zich richt op innovatieve duurzame technieken. Om de toepasbaarheid van innovaties te testen, is een testlocatie nodig. Het kantoorgebouw van Rijkswaterstaat is hiervoor erg geschikt.

Ad Heeman en Merel de Lint in gesprek

14.05 uur: De testomgeving

Aangekomen bij het kantoor van Rijkswaterstaat vertelt De Lint dat het pand 50 werkplekken per verdieping telt. Op de bovenste 4 verdiepingen - van de 8 - is de testomgeving. De 5e etage is een referentieverdieping waarmee de gemeten resultaten vergeleken worden. Op de 6e zijn de innovatieproeven met licht, op de 7e met het klimaat en op de 8e etage worden licht en klimaat samen getest.            

De Lint: ‘Aan de innovaties die al zijn toegepast zijn verzamelde data gekoppeld. Het doel van de innovaties is energiebesparing, zonder het comfort van de gebruiker aan te tasten. Zo wordt er gemonitord hoe mensen het klimaat ervaren. Ook in combinatie met de nieuwe lichtvoorzieningen.'

Merel de Lint wijst naar lamp

14.15 uur: Lichtinnovaties

Op de 6e verdieping laat De Lint zien dat de reguliere tl-verlichting is vervangen door ledlampen. De plafondverlichting is centraal geregeld en verlicht de gehele ruimte. De verlichting kan worden ingesteld op blauw (fel) of geel (zacht) licht. ‘In een latere fase doen we testen met verschillende scenario’s, waarbij we de algemene verlichting minder fel inregelen. Medewerkers kunnen dan zelf hun werkplek bijlichten.            

De armaturen van het algemene licht kunnen overigens ook het verloop van het daglicht nabootsen. We beginnen in de zomer met  monitoren, om te weten hoe de medewerkers de lichtsterkte ervaren.’

Overleg met Merel de Lint

14.25 uur: Kapotte buitengevel

Onderweg naar de volgende etage laat De Lint eerst nog zien wat er mis is met de buitengevel van het pand. Het paarse mozaïekwerk laat op diverse plekken los, wat tot gevaarlijke situaties kan leiden als er voetgangers langslopen. Daar zijn nu tijdelijke voorzieningen aan de gevel voor getroffen. Maar de gevel is aan restauratie toe, want het mankement zorgt ook voor lekkages.            

Het plan is om tijdens de restauratie ook een innovatie toe te passen die voor een betere isolatie zorgt én energieopwekking. De Lint: ‘Er komt een aanbesteding waarbij we een marktpartij vragen hiervoor een innovatieve oplossing aan te dragen voor alle vier de gevels.’

Koelelementen

14.40 uur: Warmte-koude elementen

Op de 7e etage zijn de klimaattesten. De plafondplaten zijn hier vervangen door speciale platen met 'phase change materials'. Dat zijn elementen die in de zomer de etage wat koeler maken door warmte te absorberen. En omgekeerd verwarmen ze in de winter de etage overdag voor door warmte af te stoten.

‘Ik adviseer deze innovatie alleen toe te passen in nieuwbouw of wanneer een plafond aan vervanging toe is. Want in dit pand moesten we het bandraster van het verlaagde plafond ook vervangen, omdat de warmte-koude elementen zwaar zijn.’ Het effect van de innovatieve toepassing wordt gevolgd, zoals het verschil in energieverbruik en de temperatuur in vergelijking met andere etages.

Instructie gebruik stoelverwarming

14.55 uur: Stoelverwarming

Een kijkje op de 8e verdieping. Hier is het bij 50 werkplekken mogelijk om ze persoonlijk in te richten. Heeman probeert de stoel op een werkplek uit. Met knoppen aan de zijkant van de zitting kun je deze naar behoefte in de warmte- of koelstand zetten. Ook kun je ervoor kiezen de rug te koelen of te verwarmen. Een leuk snufje voor zowel warm- als koudbloedige personen. ‘In de winter wordt de warmteknop veel gebruikt door vrouwen’, weet De Lint.

Touchscreen

15.10 uur: Het touchscreen

De Lint toont op dezelfde werkplek het touchscreen waarmee medewerkers sinds 2 maanden meerdere toepassingen persoonlijk kunnen instellen, zoals de temperatuur van het bureaublad, dat naar wens is te verwarmen of te verkoelen. Ook de hoogte van het bureaublad is verstelbaar, om zittend of staand te werken. De Lint: ‘Verder kun je de ventilatieroosters in het tussenschot activeren, voor een koele luchtstroom op de werkplek. Alleen maken de ventilatoren nu nog wat herrie. Dat kan de leverancier misschien verbeteren.’             

In de zomer begint de monitoring van deze werkplekken. Bij succes wordt in een latere fase de persoonlijke werkplek gecombineerd met de innovaties op de licht- en klimaatverdieping.

Merel de Lint

15.25 uur: Datagegevens van app

De Lint legt uit dat het principe van dit testkantoor van Rijkswaterstaat is om in de winter de temperatuur op de verdiepingen lager te houden en alleen de werkplekken te verwarmen die in gebruik zijn. En dat regelt een medewerker dus zelf. ‘Met rekenmodellen kijken we wat dit uiteindelijk oplevert. Als de kosten dalen, dan is het rendabel. Misschien moet de techniek nog veranderen om een en ander te verbeteren. Met een app - die nu nog niet goed werkt – kan een medewerkerker straks zijn werkplek zelf programmeren. Op basis van de datagegevens zien wij dan wat de werkplekbezetting is en wat de behoefte is in het gebruik. En zo kunnen we meer naar behoefte faciliteren en aansturen’.

Het RWS-gebouw is overigens alleen een testomgeving en heeft als doel te kijken of de innovaties daarna in een bestaand of nieuw pand elders zijn toe te passen.

Merel de Lint fietsend

15.50 Naar de Raamweg

Op de fiets, natuurlijk, naar het volgende project: Raamweg 47 in Den Haag, waar de tijdelijke rechtbank komt voor het Kosovotribunaal. Hier wordt ook gewerkt aan duurzaamheid.

Stef Voermans en Merel de Lint bij de Raamweg

16.00 uur: Speciale rechtbank

Stef Voermans is als adviseur duurzaamheid betrokken bij de uitvoering van het bouwproject, de tijdelijke rechtbank. Samen met De Lint bekijkt hij vandaag de vorderingen.

Raamweg 47 in Den Haag

16.10 uur: Samenvoeging gebouwen

Het klassieke schoolgebouw aan de voorzijde wordt gerenoveerd en samengevoegd met de nieuwbouw erachter. Samen dient het straks als ‘speciale rechtbank’ oftewel het Kosovotribunaal. Bijzonder aan de nieuwbouw is dat het nieuwe kantoor demontabel en herplaatsbaar is.

Demontabele onderdelen van de muur

16.25 uur: Circulair gebouw

De draagconstructie - waaronder het plafond en de muren - is demontabel door de “droge verbindingen”. En dus voor circulair gebruik toe te passen.

Stef Voermans kijkt uit het raam

16.35 uur: Aluminium materiaal

Voermans kijkt terwijl hij met De Lint het pand door loopt naar de vorderingen van de bouw en fotografeert enkele zaken. Hij vertelt dat de gevel van aluminium is gemaakt en daardoor makkelijk te demonteren en te onderhouden.

16.55 uur: Laatste raam

Wat een mooie timing: De Lint en Voermans kunnen nog net zien hoe het laatste raam in het kantoor wordt geplaatst. Een sterk staaltje vakmanschap. De Lint hoopt dat anderen door dit soort projecten ook gaan kijken wat de mogelijkheden zijn voor hun eigen projecten. ‘Iedereen met een goed idee kan dat melden bij ons programma groene technologieën’, zegt de bevlogen programmamanager. Per 1 juli 2018 draagt ze deze rol over om als inhoudelijk coördinator binnen de afdeling Architectuur en Techniek aan de slag te gaan.