Monumenten vormen een belangrijk deel van de vastgoedportefeuille van het Rijksvastgoedbedrijf. De meeste van de monumenten in ons eigendom, zijn in gebruik bij de organisaties van het Rijk. Ons monumentaal erfgoed beheren wij uiterst zorgvuldig. Monumenten die niet (meer) gebruikt worden voor rijkshuisvesting kunnen we verkopen. Voor monumenten die niet in ons bezit zijn, kunt u terecht bij uw gemeente.

Gebruik van monumenten

Het Rijksvastgoedbedrijf bezit enkele honderden monumenten, waaronder gebouwen, havens, bunkers en vliegvelden. De meeste hiervan zijn in gebruik bij organisaties van het Rijk. Wij beheren en onderhouden ons monumentaal erfgoed onder strikte voorwaarden. De monumenten in ons bezit genieten bescherming op grond van wet- en regelgeving. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed biedt meer informatie over de wettelijke bescherming van monumenten. Heeft een monument geen functie (meer) bij de uitvoering van primaire rijkstaken, dan kunnen we het verkopen.

Beheer van monumenten

Het Rijksvastgoedbedrijf wil een voorbeeldfunctie vervullen in gebruik, beheer en onderhoud van zijn monumenten. Onze verantwoordelijkheden hierin zijn beschreven in de Visie erfgoed en ruimte van het ministerie van OCW. De rijksbouwmeester waakt daarbij over de kwaliteit van restauraties en renovaties.

Bij ingrijpende veranderingen in een monument hechten wij grote waarde aan goed onderzoek vooraf. Zo kunnen we bepalen wat wel en niet kan binnen een specifiek monument. De standaard voor dit onderzoek ligt vast in de Richtlijnen Bouwhistorisch Onderzoek. Verder is er ontwerpend onderzoek dat op verzoek van de Rijksbouwmeester uitgevoerd wordt. Dit onderzoek toont onder meer aan welke mogelijke nieuwe bestemmingen er zijn voor monumenten die niet langer gebruikt kunnen worden voor rijksdoelen.

Richtlijnen Bouwhistorische Onderzoek (pdf)

Afstoot van monumenten

Monumenten die niet (meer) gebruikt worden voor de primaire taken van de overheid, kunnen we verkopen. In de bescherming op basis van de wet- en regelgeving zien we voldoende garantie voor goed beheer en onderhoud door andere partijen dan het Rijk.

In de afstoot van monumenten heeft de rijksbouwmeester een belangrijke taak. Hij adviseert over verantwoorde afstoot en herbestemming van het monumentale bezit van de Rijksoverheid. Daarbij let hij er vooral op dat de cultuurhistorische aspecten van een gebouw of gebied op lange termijn kunnen worden behouden. Om de afstoot verantwoord uit te voeren, beschikt het Rijksvastgoedbedrijf over de ABC-scan, die diverse waarden van een pand en zijn omgeving in kaart brengt.

De minister informeerde de Tweede Kamer op 21 februari 2013 over het beleidskader voor vervreemding van monumentaal vastgoed in rijksbezit. In zijn brief van 29 mei 2013 aan de Tweede Kamer liet hij weten in gesprek te gaan met de Stichting Nationale Monumentenorganisatie over de voorwaarden waaronder overdracht van een klein aantal van onze monumenten kon plaatsvinden. Op 18 december 2014 stuurde de minister een brief aan de Tweede Kamer over de voortgang van het overleg met de vereniging Nationale Monumentenorganisatie (NMo). De minister droeg op vrijdag 15 januari 2016 29 monumenten van het Rijk over aan de Nationale Monumentenorganisatie (NMo).